เนื่องจากทุกวันนี้คนสนใจเปลี่ยนมาใช้แผงโซล่าเซลล์เป็นจำนวนมาก เพราะช่วยทั้งประหยัดไฟและนำพลังงานสะอาดมาใช้ ช่วยลดโลกร้อน หากทำความสะอาดแผงโซลาร์เซลล์ไม่ถูกต้อง ประสิทธิภาพการทำงานของแผงโซลาร์เซลล์จะได้รับผลกระทบ วันนี้เราจึงอยากสอนหลักวิธีการดูแลรักษาแผงโซล่าเซลล์ที่ถูกต้อง ปลอดภัย และใช้งานได้นาน
1.แผงโซล่าเซลล์ชนิดโมโนคริสตัลไลน์
ทำจากซิลิคอนบริสุทธิ์สูง มีประสิทธิภาพสูงที่สุด สังเกตได้จากสีเข้มสีดำหรือน้ำเงินเข้ม และเซลล์มีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมมุมตัดทั้ง 4 มุม เด่นเรื่องการผลิตไฟในพื้นที่จำกัดและสภาวะแสงน้อยได้ดีเยี่ยม เน้นทำความสะอาดเพื่อลดคราบฝุ่นและสิ่งสกปรกที่บดบังแสง โดยควรทำความสะอาดปีละ 2-3 ครั้ง หรือบ่อยขึ้นหากฝุ่นเยอะ ด้วยน้ำสะอาด ฟองน้ำ หรือแปรงขนนุ่ม ในช่วงเช้าหรือเย็นที่แผงเย็นลงแล้ว เพื่อให้แผงผลิตไฟฟ้าได้เต็มประสิทธิภาพและยืดอายุการใช้งาน
ขั้นตอนการดูแล
- ช่วงเวลาที่เหมาะสม ควรล้างแผงในช่วงเช้าตรู่หรือช่วงเย็น เพื่อหลีกเลี่ยงการทำความสะอาดขณะแผงมีความร้อนสูง เพราะน้ำเย็นอาจทำให้กระจกแผงแตกได้
- อุปกรณ์ทำความสะอาด ใช้ฟองน้ำ ผ้าสะอาด หรือแปรงขนนุ่มๆ ในการขัดทำความสะอาด ห้ามใช้วัสดุที่มีผิวหยาบหรือของแข็งขูดขีดเด็ดขาด
- การทำความสะอาดฝุ่น ใช้น้ำเปล่าฉีดล้างเบาๆ แล้วเช็ดออก
- คราบฝังลึก หากมีมูลสัตว์หรือคราบยางฝังแน่น ให้เช็ดถูอย่างระมัดระวัง ไม่ควรใช้สารเคมีที่รุนแรงหรือน้ำยาเช็ดกระจกที่มีฤทธิ์กัดกร่อน
- ตรวจสอบแผงและระบบ ตรวจเช็คสภาพแผงว่ามีรอยแตกร้าวหรือไม่ และหมั่นดูว่าไม่มีเงาของต้นไม้หรือสิ่งก่อสร้างบดบังแผง
- ข้อควรระวัง ห้ามใช้น้ำร้อนหรือน้ำแรงดันสูง ห้ามใช้วัสดุแข็งขัด
2.แผงโซล่าเซลล์ชนิดโพลีคริสตัลไลน์
ผลิตจากผลึกซิลิคอนหลายผลึกหลอมรวมกัน มีสีน้ำเงินเข้มและเซลล์เป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัสไม่มีการตัดมุม โดดเด่นเรื่องต้นทุนการผลิตต่ำเหมาะสำหรับโครงการที่ต้องการประหยัดงบประมาณและมีพื้นที่ติดตั้งเพียงพอ เน้นทำความสะอาดฝุ่นและคราบสกปรกด้วยน้ำสะอาดและฟองน้ำหรือแปรงขนอ่อนทุก 6 เดือน หรือเมื่อประสิทธิภาพการผลิตไฟลดลง ควรทำในช่วงเช้าตรู่หรือเย็นเพื่อหลีกเลี่ยงกระจกแผงร้อน ซึ่งอาจทำให้แผงแตกได้จากการเปลี่ยนอุณหภูมิเฉียบพลัน
ขั้นตอนการดูแล
- ช่วงเวลาที่เหมาะสม ควรทำความสะอาดในช่วงเช้าหรือเย็น ขณะที่แผงไม่ได้รับแสงแดดโดยตรง เพื่อป้องกันแผงร้อนเกินไปจนกระจกแตก
- อุปกรณ์ทำความสะอาด ใช้ฟองน้ำ ผ้าสะอาด หรือแปรงขนนุ่มๆ ขัดเบาๆ ห้ามใช้อุปกรณ์แข็ง เช่น ฝอยขัดหม้อ หรือแปรงลวดเด็ดขาด เพราะจะทำให้ผิวกระจกเป็นรอย
- การทำความสะอาดฝุ่น ใช้น้ำเปล่าฉีดล้างเบาๆ แล้วเช็ดออก
- คราบฝังลึก ให้ใช้น้ำยาเช็ดกระจกหรือสบู่ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมผสมน้ำอ่อนๆ
- ตรวจสอบแผงและระบบ หมั่นตรวจสอบรอยแตกร้าวของกระจก การเชื่อมต่อสายไฟที่หลวม หรือสีของแผงที่เปลี่ยนไป หากพบความเสียหายควรแจ้งช่างผู้เชี่ยวชาญ
- ข้อควรระวัง ห้ามใช้น้ำร้อนหรือน้ำแรงดันสูง ห้ามใช้วัสดุแข็งขัด
3.แผงโซล่าเซลล์ชนิดฟิล์มบาง
ผลิตโดยการฉาบสารกึ่งตัวนำชั้นบางๆ ลงบนพื้นผิว เช่น แก้ว โลหะ หรือพลาสติก มีน้ำหนักเบา ยืดหยุ่นสูง โค้งงอได้ เหมาะสำหรับติดตั้งในพื้นที่จำกัดที่ต้องการความยืดหยุ่นสูง หรือโครงการขนาดใหญ่ที่ต้องการลดต้นทุนโครงสร้าง ควรทำความสะอาด 1-2 ครั้งต่อปี ด้วยน้ำสะอาดและอุปกรณ์นุ่มๆ หลีกเลี่ยงน้ำยาเคมีรุนแรง ตรวจสอบสิ่งบดบังแสง และตรวจสอบโครงสร้างยึด เพื่อให้แผงทำงานเต็มประสิทธิภาพ
ขั้นตอนการดูแล
- ช่วงเวลาที่เหมาะสม ควรทำความสะอาดในช่วงเช้าหรือเย็น เพื่อหลีกเลี่ยงการใช้ความร้อนสูงของแผงกลางวัน ซึ่งอาจทำให้แผงได้รับความเสียหายเมื่อถูกน้ำเย็น
- อุปกรณ์ทำความสะอาด เนื่องจากฟิล์มบางมักมีชั้นเคลือบที่อ่อนไหว ควรใช้น้ำสะอาดล้าง หรือฟองน้ำนุ่มๆ เช็ดคราบสกปรก ห้ามใช้แปรงขนแข็งหรือสก็อตไบร์ทขัดเด็ดขาด เพราะจะทำให้พื้นผิวเป็นรอยและลดประสิทธิภาพการผลิตไฟ
- การทำความสะอาดฝุ่น ใช้น้ำเปล่าฉีดล้างเบาๆ แล้วเช็ดออก
- คราบฝังลึก ให้ใช้น้ำยาเช็ดกระจกหรือสบู่ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมผสมน้ำอ่อนๆ
- ตรวจสอบแผงและระบบ ตรวจสอบโครงสร้างยึดเกาะให้แน่นหนาอยู่เสมอ และตรวจสอบการเชื่อมต่อทางไฟฟ้าว่ามีความปลอดภัย ไม่มีร่องรอยการชำรุด
- ข้อควรระวัง ไม่ควรใช้น้ำยาทำความสะอาดที่มีฤทธิ์เป็นกรด-เบสสูง หรือสารกัดกร่อนรุนแรง หากคราบฝังลึก ควรใช้น้ำยาเช็ดกระจกอย่างเบามือที่สุด
สรุป
การดูแลรักษาแผงโซล่าเซลล์ให้มีประสิทธิภาพ และถูกต้องนั้นมีวิธีการดูแลรักษาที่ง่ายสามารถทำเองได้ถ้าหากมีอุปกรณ์ และความเชี่ยวชาญแต่ถ้าหากไม่มีอุปกรณ์หรือความเชี่ยวชาญควรจ้างช่างผู้ชำนาญ ทั้งนี้แผงโซล่าเซลล์ทั้งสามชนิดมีวิธีการดูแลรักษาที่คล้ายกันอย่างมาก หวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยนช์ไม่มากก็น้อย
เรียบเรียง ศิลา กมุทตระกูลชัย
อ้างอิง
https://www.thaiwatsadu.com/en/articles/solar-panel-maintenance-guide
https://solar.huawei.com/en/blog/2024/solar-panel-care-cleaning-and-maintenance-tips/
https://www.richsolarcell.com/blog/7286/7-ways-to-clean-solar-panels
